Psycholog szkolny

U nas w szkole jest nim p. Anna Toniawska. Czym zajmuje się psycholog szkolny?

Zadaniem psychologa w szkole jest dbanie o uczniów. Praca psychologa szkolnego dotyczy ucznia, zespołu klasowego, nauczycieli oraz rodziców. Zapewnia on im odpowiednią pomoc na terenie szkoły oraz wspiera rodziców w procesie wychowywania. Specyfika pracy szkolnego psychologa cechuje się dużą różnorodnością. Głównie kojarzymy ją z działaniami profilaktycznymi – gdy pojawia się na lekcjach i edukuje uczniów w zakresu komunikacji interpersonalnej, emocji czy prowadzi prelekcje dotyczące uzależnień czy kłopotów z koncentracją, stresu.

Najważniejszą osobą w pracy psychologa szkolnego jest uczeń, a najważniejszą wartością, jest jego szeroko pojmowany dobrostan. To właśnie uczeń jest podmiotem wszystkich podejmowanych przez psychologa szkolnego działań. Mając na uwadze najlepiej pojęte dobro ucznia, każde podjęte przez psychologa działanie cechuje dyskrecja, wyważenie i wysoka etyka. Należy także podkreślić, iż „tajemnicą zawodową objęte są informacje uzyskane przez psychologa w związku z wykonywaniem przez niego czynności zawodowych. O ile to możliwe, tajemnicą zawodową objęty jest także sam fakt uczestniczenia w działaniach.” (Kodeks Etyki Zawodowej PTP). Oznacza to, że jeśli nie jest zagrożone zdrowie i życie podopiecznego – wszystkie pozyskane przez psychologa informacje są poufne.

Nie jest to jednak wszystko, co robi. Psycholog pracuje także w charakterze diagnostyka i terapeuty i często jest pierwszym ogniwem, które – zaraz po nauczycielu – jest w stanie wychwycić pewne nieprawidłowości lub niepokojące symptomy u uczniów lub ich rodziców.

Prezentacje

Jak pomóc dziecku poradzić ze stresem.
Dlaczego warto dbać o relacje z dzieckiem

JAK WSPIERAĆ DZIECI I MŁODZIEŻ?

Rozwój emocjonalny dziecka

Obecna wiedza psychologiczna wskazuje, że rozwój emocjonalny oraz osiąganie dojrzałości emocjonalnej – sfera do niedawna lekceważona i pomijana – decyduje o skuteczności działania człowieka, jego powodzeniu w różnych dziedzinach życia oraz poczuciu harmonii i szczęścia. Kładąc nacisk na rozwój intelektualny dzieci, zapominamy często, jak ważne jest wspieranie obszaru emocjonalnego, który pozostaje w ścisłym związku z pozostałymi sferami naszego życia. Od niego zależy przede wszystkim jakość relacji i umiejętności społecznych (m.in. zdolność nawiązywania relacji z innymi ludźmi, rozumienie ich, rozwiązywanie konfliktów), istotnych zarówno w wieku dziecięcym, jak i w dorosłości. Kształtowanie emocjonalności dziecka wpływa także na jego motywację, samoocenę oraz wyniki w nauce.

Sfery fizyczna, intelektualna, społeczna, duchowa i emocjonalna wzajemnie się przenikają i uzupełniają. Stąd tak istotne jest, aby jak najwcześniej stwarzać dzieciom warunki do rozwoju umiejętności radzenia sobie z własnymi i cudzymi emocjami.

Podstawą prawidłowego rozwoju emocjonalnego jest umiejętność rozpoznawania emocji, nazywania ich i wyrażania w społecznie akceptowalny sposób. Niezaprzeczalny wpływ na rozwój emocjonalny dziecka mają rodzice i klimat emocjonalny rodziny. Rodzic może stać się przewodnikiem dziecka w skomplikowanym świecie doświadczanych przez nie uczuć. To od nas – dorosłych – dzieci uczą się, jak radzić sobie z własnymi emocjami: jak odreagowywać złość, przeżywać smutek czy przełamywać strach.

JAK POMÓC DZIECKU RADZIĆ SOBIE Z WŁASNYMI UCZUCIAMI:

• Słuchaj z uwagą i empatią. Stwórz atmosferę, w której dziecko czuje się bezpiecznie wyrażając uczucia. Poświęć mu pełną uwagę. Zrozumienie jego perspektywy często wystarczy, by samo znalazło rozwiązanie.
• Zadawaj pytania otwarte. Pytaj w sposób, który zachęca do opowiedzenia o prawdziwych emocjach, zamiast sugerować odpowiedź.
• Nie wyręczaj dziecka i nie dopowiadaj mu. Pozwól mu samodzielnie wyrazić swoje myśli i uczucia.
• Pomóż dziecku nazwać uczucia i zaakceptować je. Wszystkie emocje są ważne. Nasz stosunek do własnych uczuć wpływa na to, jak akceptujemy emocje dziecka. Rozmawiaj o emocjach i ich przyczynach.
• Akceptacja uczuć nie oznacza przyzwolenia na niewłaściwe zachowanie. Ucz dziecko, jak radzić sobie z emocjami w sposób nieszkodliwy dla siebie i innych (np. poprzez aktywność fizyczną, rysowanie).
• Wszystkie uczucia mają znaczenie i nie należy ich tłumić. Pomagają nam w empatii i docenianiu pozytywnych doświadczeń.
• Młodsze dzieci wyrażają silne emocje ciałem. Tłumienie uczuć może prowadzić do problemów zdrowotnych. Ucząc dzieci rozpoznawania i wyrażania emocji słowami, zapobiegamy rozwojowi reakcji fizycznych na trudne emocje w dorosłości.
• Pocieszając dziecko, nie zaprzeczaj jego uczuciom. Stwierdzenia typu „nic się nie stało” mogą sprawić, że poczuje się niezrozumiane. Akceptacja zachęca dziecko do dzielenia się problemami w przyszłości.
• Nie narzucaj dziecku pozytywnych emocji, gdy przeżywa trudności. Dziecko ma prawo do wszystkich uczuć. Odwracanie uwagi od smutku czy straty nie pomaga mu w nauce radzenia sobie z nimi.
• Unikaj oceniania, ośmieszania i krytykowania. To negatywnie wpływa na samoocenę dziecka.
• Gdy dziecko opowie o trudnościach, nie działaj natychmiast. Często potrzebuje wsparcia i zrozumienia, a nie gotowych rozwiązań. Wspólnie zastanówcie się, co można zrobić, by poczuło się lepiej. To buduje zaufanie i wspiera jego samodzielność.

JAK WZMACNIAĆ POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI U DZIECI?

Poczucie własnej wartości to, innymi słowy, poczucie bycia ważnym, kochanym i akceptowanym. Jest to podstawa wiary w siebie, otwartości na świat, świadomości swoich mocnych stron, którą należy rozwijać już od najmłodszych lat i która w dużej mierze warunkuje dorosłe życie, ponieważ wiąże się z poczuciem szczęścia, zaufaniem do siebie i odnoszeniem sukcesów.

Jak budować pozytywny stosunek dziecka do siebie?

• Uważnie słuchać, zaspokajać potrzeby, okazywać troskę.
• Dostosować oczekiwania i wymagania do możliwości dziecka.
• Akceptować indywidualność dziecka, jego zainteresowania i upodobania.
• Doceniać dziecko nie tylko za efekty, ale przede wszystkim za postępy i włożony wysiłek. Zamiast ogólnych pochwał, stosować pochwały opisowe, np. „Bardzo podobają mi się kolory, których użyłaś w tym rysunku” czy „Zauważyłam, że ostatnio bardziej przykładasz się do nauki matematyki”. Należy unikać nadmiernego chwalenia dziecka za wszystko.
• Stwarzać dziecku okazje do odnoszenia sukcesów.
• Dawać przyzwolenie na popełnianie błędów, traktując porażki jako naturalną część życia.
• Unikać kar i nagród, a zamiast tego tworzyć zasady i być w nich konsekwentnym.
• W przypadku niepowodzeń rozmawiać o tym, jak można naprawić błędy, np. pytając „Jak myślisz, dlaczego się nie udało?”.
• Stwarzać możliwość dokonywania wyborów, podejmowania decyzji i zapraszać do współpracy.
• Wspierać mocne strony i talenty dziecka.
• Ograniczyć czas spędzany przed ekranami mediów i elektroniki.
• Być dostępnym dla dziecka, poświęcając mu uwagę i czas.

JAK POMÓC DZIECKU PORADZIĆ SOBIE ZE STRESEM?

Stres to reakcja organizmu na sytuacje i wydarzenia, które budzą nasz niepokój, lęk czy frustrację. Jest to zjawisko naturalne w życiu każdego człowieka – zarówno dorosłego, jak i dziecka. Może pojawić się jako stan mobilizacji organizmu, pozwalający stawić czoła codziennym wyzwaniom i zadaniom; mówimy wtedy o stresie pozytywnym, mobilizującym do działania. Co jednak, jeśli optymalny poziom stresu zostanie przekroczony? Jak pomóc dziecku?

Dzieci, podobnie jak dorośli, doświadczają strachu i niepewności w różnych sytuacjach. Dla młodszych stresujące może być pójście do przedszkola lub przeprowadzka, natomiast starsze dzieci często stresują się obowiązkami szkolnymi, odnalezieniem się w grupie rówieśniczej i pierwszymi bliskimi relacjami.

DZIECKO W SIECI

Statystyki są alarmujące, a możemy domyślać się, że z roku na rok liczby te rosną. Obniża się również średnia wieku, w którym dzieci rozpoczynają swoją przygodę z internetem. Poza tym, że dostęp do sieci jest obecnie powszechny, pojawiają się nowe urządzenia, z których dzieci potrafią sprawnie korzystać. Przestaje dziwić nas fakt, że dla młodych użytkowników granica między światem realnym a wirtualnym zaciera się.

Internet otwiera przed młodym pokoleniem wiele możliwości, ale jednocześnie niesie ze sobą duże ryzyko. Wirtualny świat fascynuje i wciąga nastolatków. Sieć staje się prostym narzędziem do kreowania własnego wizerunku. Dzieciom wydaje się miejscem bezpiecznym i gwarantującym anonimowość. Ale czy na pewno tak jest?

Obok wartościowych treści i odpowiedzialnych użytkowników, w internecie zetknąć możemy się z drastycznymi obrazami i agresywnymi internautami. Dzieciom łatwo jest utracić kontrolę nad korzystaniem z internetu, co wiąże się często z zaniedbywaniem nauki, zdrowia i kontaktów z rówieśnikami.

Wraz z rozwojem nowych technologii lista niebezpieczeństw wydłuża się. Do najczęściej spotykanych należą:

• cyberprzemoc
• niebezpieczne kontakty
• szkodliwe treści
• seksting i inne zachowania ryzykowne
• nadużywanie internetu
• gry komputerowe
• zagrożenia technologiczne (np. wirusy)

JAK CHRONIĆ DZIECKO PRZED SIECIOWYMI ZAGROŻENIAMI?

• towarzyszyć mu w jego pierwszych krokach w internecie
• ustalić zasady bezpiecznego korzystania z internetu
• prowadzić rozmowy na temat jego aktywności w sieci, przedstawiać mu możliwości i niebezpieczeństwa, jakie niesie ze sobą internet
• zwracać uwagę na odróżnianie prawdy od fałszu
• rozmawiać na temat cyberprzemocy – pokazywać, że uczestnictwo w portalach społecznościowych powinno być oparte na podstawowych wartościach, czyli m.in. na szacunku dla dru­giego człowieka
• wprowadzić zabezpieczenia do sprzętów (programy filtrujące)
• ograniczyć czas spędzany w Internecie

W przypadku młodszych dzieci zasady korzystania z Internetu można spisać w formie kontraktu i umieścić go w pobliżu komputera.

Poradnik dla rodziców